تکامل عصب شنیداری و اهمیت مداخله زود هنگام

  • مشاهده در قالب پی دی اف

 

تکامل عصب شنیداری و اهمیت مداخله زود هنگام

 

هر کدام از اعصاب بدن شامل رشته های عصبی زیادی است که در بدو تولد به صورت نابالغ بوده و به مرور که تحریکات حسی و حرکتی مربوط به خود را دریافت و منتقل می کنند تکامل می یابند. پلاستی سیتی مغز به توانایی سیستم عصبی برای شکل دهی ارتباطات جدید و همچنین بازسازی ارتباطات قبلی در پاسخ به تجربیات حسی حرکتی یا آسیب اطلاق می گردد. در عصب شنوایی، در دورۀ پس از تولد با دریافت پیامهای عصبی از حلزون و انتقال پیام توسط عصب شنوایی و کارکرد این سیناپس ها تعداد آنها به مرور افزایش پیدا می کند که به این روند، شبکه سازی (Networking) گفته می شود. افزایش تعداد سیناپسها باعث افزایش سرعت انتقال پیام عصبی می گردد که این امر نیز به نوبۀ خود موجب افزایش تمایز فرکانسی و افزایش قدرت درک گفتار می شود. در صورت وجود کم شنوایی و عدم دریافت سمعک مناسب و در نتیجه عدم کارکرد حلزون در ماهها و سالهای اول پس از تولد و عدم دریافت پیامهای عصبی توسط عصب شنوایی، این روند به صورت کامل طی نشده و عصب به اصطلاح نابالغ می ماند. لازم به ذکر است که پلاستی سیتیِ عصب زمان بحرانی و مهمی دارد و هر چه تحریکات صوتی دیرتر به عصب شنوایی برسد، این روند ناقص تر طی خواهد شد. پس در اینجا مشخص می گردد که دریافت سمعک و مداخلۀ توانبخشی زودهنگام دقیقاً پس از تشخیص کم شنوایی، تا چه حد در روند یادگیری و درک زبان تعیین کننده می باشد. در مواردی که تشخیص کم شنوایی کودک و دریافت سمعک به تعویق می افتد، کودک با تقویت سمعک، اصوات را می شنود ولی در درک گفتار محدودیت خواهد داشت.

پلاستیسیتی عصب شنوایی

در طول دهه های اخیر، محققین به یافته های جدیدی در زمینۀ رشد و تکامل اولیۀ مغز و سیستم عصبی دست یافته اند. تکنولوژی های پیشرفته مانند اسکن های دقیق مغزی و نقشه برداری مغزی کمک کرده اند تا روند رشد مغز با جزئیات بیشتری روشن شود. یکی از یافته های مهم توسط این تکنولوژی ها این است که رشد و تکامل مغز که در 12 ماه اول زندگی کودک اتفاق می افتد، بسیار وسیعتر و گسترده تر از آن چیزی است که تا کنون تصور می شد.

از همان ابتدا با تجربیات حسی و حرکتی سلولهای مغزی به صورت سریعی زیاد می شوند و ارتباطاتی با سلولهای مجاور برقرار می کنند. همزمان که نورون ها سیگنالهای الکتریکی را منتقل می کنند، توسط این مسیرهای عصبی که با هم همکاری می کنند،گذرگاههای سیستماتیک شکل می گیرند. نورون های تحریک شده آکسونهای بلندی را تولید می کنند که آنها نیز به نوبۀ خود شاخه های مضاعف ایجاد کرده و با نورونهای بسیاری اتصال برقرار می کنند. تئوری های جدید این چنین اظهار می کنند که انتقال پیامهای الکتریکی، این گذرگاههای عصبی را تقویت می کنند در حالیکه نورون های دیگر که تحریک الکتریکی دریافت نمی کنند، تحلیل می یابند و در نهایت از بین می روند. ساختار مغز در سالهای اولیۀ زندگی، نورون های اضافی و نیز اتصالاتی را که عملکرد پایین یا عدم عملکرد دارند، حذف می کند. در سالهای اولیۀ زندگی انفجاری در تعداد اتصالات نورون ها رخ می دهد و هر کدام از میلیاردها نورون مغزی با هزاران نورون دیگر ارتباط برقرار می کند. افزایش فعالیت الکتریکی ساقۀ مغز و کورتکس مغز که توسط انتقال جریان حسی رخ می دهد، مدارات مغزی را به دقت تنظیم کرده و تعیین می کند که کدام اتصالات باید ابقا گشته و کدام ها باید از بین بروند.

بررسی نتایج نقشه برداری مغزینشان می دهد که الگوهای بیوشیمیایی موجود در مغز یک کودک یک ساله به لحاظ کیفی با الگوهای مغز یک جوان بالغ مشابه می باشد. اطلاعات الگوهای مغزی قبل از تولد کامل می شوند، ولی تکامل مغز پروسه ای است که نیاز به زمان دارد. رویداد بعدی که در مغز رخ می دهد، تشکیل اتصالات بین نورون های مغزی است تا طرح فیزیکال مغزی را تشکیل دهند که پیش زمینۀ ایجاد روند یادگیری می باشد.

اگرچه نوزاد از همان ابتدا می تواند لمس کند، ببیند، بشنود و بوها را استشمام کند، ولی در این مرحله این حس ها هنوز تا حدی مبهم می باشند و به صورت غریزی و رفلکسی عمل می کنند نه انتخابی. در روزها، هفته ها و ماههای اول پس از تولد فعالیت انتقال پیامهای حسی توسط رشته های عصبی، موجب تحریک اتصالات عصبی از ساقۀ مغز تا منطقۀ مربوطه در قشر مغز می گردد. نتیجۀ این فعالیت های حسی اولیه، پیشرفتهای رشدی است که ما از نوزاد نرمال با افزایش سن انتظار داریم. برای مثال نوزاد 2 ماهه به اشیاء چنگ می زند، در 4 ماهگی فعالیتهای پیچیدۀ مورد نیاز جهت مکان یابی اصوات در فضا آغاز می گردد و در 6 ماهگی نوزاد قادر به تشخیص و تقلید واکه هایی که پیش نیاز تولید گفتار هستند، می باشد.

بررسی های علمی نشان داده است که تکامل اولیۀ مغز، بیش از آنچه که قبلاٌ تصور میشد، تحت تأثیر عوامل محیطی قرار دارد و همچنین این تأثیرات می توانند در دراز مدت نیز باقی بمانند. شرایط محیطی قبل از تولد نه تنها تعداد سلولهای عصبی مغز و نیز تعداد اتصالات آن را تحت تأثیر قرار می دهد، بلکه بر روی نوع سیستم شبکه ای آنها نیز تأثیرگذار است. بری مثال مشخص شده است که تغذیه نامناسب در دوران جنینی و نیز طی سالهای اولیۀ زندگی به صورت جدی بر روی تکامل مغز تأثیرگذاراست. بنابراین مراقبتهای قبل از تولد بسیار حیاتی و ضروری می باشند.

بررسی های آزمایشگاهی جهت اثبات نظریۀ پلاستی سیتی سیستم شنیداری را انجام شده است. بررسی ها بر روی حیوانات آزمایشگاهی نشان می دهد که امکان تغییر در روند رشد عصب شنوایی، هسته های ساقۀ مغز و نیز قشر شنوایی در مغز، در طول پروسۀ رشد و تکامل نرمال و نیز در طول دوره هایی که ورودی های صوتی به گوش دچار اختلال می گردند(نظیر موارد وجود کم شنوایی) وجود دارد. شواهد بالینی نشان می دهد که بازسازی ورودی های حسی شنوایی پس از تشخیص محرومیت شنوایی (کم شنوایی)، البته تنها در مراحل اولیۀ رشد عصب شنوایی، می تواند باعث آغاز پلاستی سیتی عصب شنوایی شده و روند آثار مخرب محرومیت شنیداری را تا حدود زیادی جبران کند. این تحقیق مهم، این فرضیه را که برای مداخله درمانی و شروع روند پلاستی سیتی یک دوره بحرانی و محدود وجود دارد، اثبات می نماید.

این یافته های فیزیولوژیک که بر اساس علوم اعصاب اثبات شده اند، اهمیت مداخلۀ درمانی زودهنگام را تأئید می کنند. اگرچه سیستم عصبی افراد بالغ همراه با یادگیری مهارتها و نظریات جدید، ارتباطات سیناپسی جدیدی را ایجاد می کند، ولی مغز دوباره قادر به همانند سازی و مقایسه اطلاعات به سرعت و دقت سال های اول زندگی نخواهد بود.

اهمیت شناسایی و مداخله زودهنگام

با تشخیص، مراجعه و دریافت به موقع وسیله کمک شنیداری کودک می تواند به مسیر طبیعی رشد گفتار و زبان برسد و هر چه سن کودک پایین تر باشد و کودک در دوره بحرانی یادگیری گفتار و زبان گاموزش های لازم را دریافت کند، موفقیت کودک بیشتر بوده و کودک به خوبی وارد رشد طبیعی گفتار و زبان می شود. علاوه بر رشد گفتار و زبان این کودکان در رشد مهارت های شناختی و کفایت اجتماعی نیز در همین راستا به همسالان شنوای خود می رسند.

با توجه به برنامه غربالگری شنوایی نوزادان در ایران، بسیاری از نوزادان در ابتدای تولد تحت این غربالگری قرار می گیرند. افراد مختلف جامعه شامل خانواده ها و اعضای تیم های تخصصی سلامت باید نسبت به این غربالگری آگاه باشند. این مساله  به خصوص در مورد نوزادان در معرض خطر از اهمیت بالاتری برخوردار است.

 

 

اگر کودکی یک یا چند مورد از علائم زیر را داشته باشد در معرض خطر  شناخته می شود و باید بر طبق پروتکل های ادیولوژیک مورد ارزیابی کامل قرار گیرد:

ماه اول تولد:

  1. وجود مشکلی که نیاز باشد کودک 48 ساعت یا بیشتر در NICU   بستری شود.
  2. علائم مشخص سندرمی که همراه با کم شنوایی باشد.
  3. وجود سابقه کم شنوایی حسی ـ عصبی یا پیشروندۀ خانوادگی.
  4. ناهنجاری های صورتی ـ جمجمه ای نظیر بدشکلی های لاله یا کانال گوش و ...
  5. ابتلاء به عفونتهاي مادرزادي

ماه اول تا 2 سالگی:

  1. هرگونه تردید والدین یا مراقبین کودك نسبت به وضعیت شنوایی،گفتار،زبان و یا تأخیررشدي.
  2. تاریخچۀ خانوادگی افت شنوایی دائمی در دوران کودکی.
  3. علائمی که سندرم مشخص که باکم شنوای یحسی- عصبی یا انتقالی،یا اختلال عملکرد شیپور استاش همراه باشد.
  4. ابتلاء به عفونتهاي پس از تولد که با کم شنوایی حسی- عصبی همراه باشد مانند مننژیت باکتریال.
  5. عفونتهاي مادرزادي
  6. نشانه هایی از وجود اختلال به ویژه مواردي چون بالا بودن بیلیروبین خون در سطحی که نوزاد نیاز به تعویض خون داشته باشد، بالا بودن فشار خون و لزوم تهویۀ مکانیکی،یا نیاز به استفاده از اکسیژن.
  7. سندرمهاي همراه باکم شنوایی پیشرونده
  8. اختلالات پیشرونده عصبی
  9. اوتیت گوش میانی مزمن یا راجعه با مایع براي حداقل سه ماه

پس از غربالگری اولیه نیز انجام پیگیری های بعدی و همچنین معرفی خانواده ها به تیم های تخصصی توانبخشی کودک کم شنوا لازم و ضروری می باشد. در این شرایط است که خانواده بلافاصله در جریان و روند ارزیبی های جامع و مداخله زودهنگام و جامع قرار می گیرد.

 

گفتاردرمانی شرق تهران, کاردرمانی شرق تهران, بازی درمانی شرق, تربیت شنوایی شرق تهران, تست هوش شرق تهران, گفتاردرمانی, کاردرمانی, بازی درمانی, روانشناسی, تست هوش کودک
شنوایی سنجی نوزادان, شنوایی سنجی نوزادان در شرق تهران, ارزیابی شنوایی نوزادان در شرق تهران, غربالگری شنوایی نوزادان در شرق تهران, تجویز سمعک نوزادان در شرق تهران, تنظیم سمعک نوزادان  در شرق تهران, شنوایی سنجی کودکان در شرق تهران, ارزیابی شنوایی کودکان در شرق تهران, تجویز سمعک کودکان در شرق تهران, تنظیم سمعک کودکان در شرق تهران, شنوایی سنجی نوزادان در غرب تهران, ارزیابی شنوایی نوزادان در غرب تهران, غربالگری شنوایی نوزادان در غرب تهران, تجویز سمعک نوزادان در غرب تهران, تنظیم سمعک نوزادان  در غرب تهران, شنوایی سنجی کودکان در غرب تهران, ارزیابی شنوایی کودکان در غرب تهران, تجویز سمعک کودکان در غرب تهران, تنظیم سمعک کودکان در غرب تهران, شنوایی سنجی نوزادان در پاسداران, ارزیابی شنوایی نوزادان در پاسداران, غربالگری شنوایی نوزادان در پاسداران, تجویز سمعک نوزادان در پاسداران, تنظیم سمعک نوزادان در پاسداران, شنوایی سنجی کودکان در پاسداران, ارزیابی شنوایی کودکان در پاسداران, تجویز سمعک کودکان در پاسداران, تنظیم سمعک کودکان در پاسداران, شنوایی سنجی نوزادان در خیابان دولت, ارزیابی شنوایی نوزادان در خیابان دولت, غربالگری شنوایی نوزادان در خیابان دولت, تجویز سمعک نوزادان در خیابان دولت, تنظیم سمعک نوزادان در خیابان دولت, شنوایی سنجی کودکان در خیابان دولت, ارزیابی شنوایی کودکان در خیابان دولت, تجویز سمعک کودکان در خیابان دولت, تنظیم سمعک کودکان در خیابان دولت